ในการศึกษาวัสดุศาสตร์ การเข้าใจว่าวัสดุเกิดการเปลี่ยนรูปอย่างถาวรหรือ Plastic Deformation เป็นเรื่องสำคัญมาก เพราะช่วยให้เราทำนายความแข็งแรงและอายุการใช้งานของโลหะหรือโพลิเมอร์ได้ เครื่องมือที่ทรงพลังที่สุดในงานนี้คือ Electron Microscopy (EM) ซึ่งให้ความละเอียดสูงกว่ากล้องจุลทรรศน์แบบใช้แสงทั่วไปอย่างมาก
กลไกการเกิด Plastic Deformation
Plastic Deformation เกิดขึ้นเมื่อวัสดุถูกแรงกระทำจนโครงสร้างผลึกภายในเกิดการเคลื่อนที่อย่างถาวร โดยมีกลไกหลักคือการเคลื่อนที่ของ Dislocations (รอยเลื่อนในโครงสร้างผลึก) และการเกิด Twinning การวิเคราะห์ด้วยกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอนช่วยให้เรา "เห็น" การจัดเรียงตัวเหล่านี้ได้ชัดเจน
เทคนิค Electron Microscopy ที่นิยมใช้
- Transmission Electron Microscopy (TEM): ใช้เพื่อส่องผ่านตัวอย่างที่บางมาก เพื่อดูลักษณะของ Dislocations และแผนผังการเลื่อน (Slip planes) ในระดับอะตอม
- Scanning Electron Microscopy (SEM): ใช้ตรวจดูพื้นผิวที่เกิดการเสียรูป เช่น การเกิด Slip bands หรือรอยแตก (Fracture surface)
- Electron Backscatter Diffraction (EBSD): เทคนิคสำคัญที่ติดตั้งใน SEM เพื่อวิเคราะห์การเรียงตัวของผลึก (Grain orientation) และวัดค่า Strain ที่สะสมอยู่ในวัสดุ
ทำไมต้องใช้ EM ในการวิเคราะห์?
การใช้ Electron Microscopy วิเคราะห์ Plastic Deformation ช่วยให้วิศวกรและนักวิจัยสามารถระบุจุดอ่อนของโครงสร้างได้แม่นยำ นอกจากนี้ยังช่วยในการพัฒนาวัสดุใหม่ๆ ที่มีความทนทานต่อการเสียรูปสูงขึ้น (Ductility) โดยการควบคุมขนาดเกรนและจำนวน Dislocation ภายในเนื้อวัสดุ
สรุป: การประยุกต์ใช้เทคโนโลยี EM ทำให้เราก้าวข้ามขีดจำกัดของการสังเกตการณ์แบบเดิม เข้าสู่การวิเคราะห์เชิงลึกที่อธิบายพฤติกรรมของวัสดุในสภาวะวิกฤตได้อย่างแท้จริง
1.jpg)
